اولین قهرمان غیررسمی جهان روی لوپز نام دارد : و ازسال ۱۵۷۰ تا ۱۵۷۵به عنوان برترین بازیکن شناخته شد.روی لوپز یک کشیش اسپانیایی بود و در سفری که به ایتالیا رفت تمام بازیکنان سرشناس ایتالیا را با قدرت تمام مغلوب کرد.

شروع بازی اسپانیایی (روی لوپز) منسوب به اوست و قانون ۵۰ حرکت برای تساوی به پیشنهاد وی میباشد.
لوپز درسال ۱۵۳۰ میلادی متولد و در سال ۱۵۸۰ وفات یافت.

دومین قهرمان غیر رسمی جهان جیووانی لئوناردو نام دارد : در سال ۱۵۴۲ میلادی در کیوتو منطقه کالبریا ایتالیا چشم به جهان گشود و در سال ۱۵۸۷ در سن ۴۵ سالگی از دنیا رفت.

لئوناردو فارغ التحصیل رشته حقوق دانشگاه رم بود و از سال ۱۵۶۶ تا ۱۵۷۲ به شهرهای رم ،جنووا ، مارسی و بارسلونا مسافرت و با شطرنجبازان آن دیار مبارزه کرد و تجربه کسب نمود.در ایتالیا تنها حریف قدر و سرسخت او پائولو بویی بود که هر دو جزء تیم ایتالیا بودند.لئوناردو در سال ۱۵۶۰میلادی که جوان بود در شهر رم مغلوب روی لوپز شده بود اما در سال ۱۵۷۴ میلادی در شهر مادرید و در حضور فیلیپ دوم پادشاه اسپانیا روی لوپز را شکست داد.

سومین قهرمان غیر رسمی جهان گیوآچینو گر یکو نام دارد : در سال ۱۶۰۰ میلادی در سلیکو نزدیک کوزنزا در منطقه کالیبریا ایتالیا به دنیا آمد و در سال ۱۶۳۴ میلادی به علت بیماری در سن ۳۴ سالگی چشم از جهان بربست.

گریکو یک شطرجباز استثنایی بود،دامها و ماتهای نمونه که از بازیهای وی بجا مانده گواه بر این ادعا میباشد.وی با انجام بازیهای حمله ای و رمانتیک راه را برای بازیکنانی چون آدولف آندرسن و پاول مورفی هموار نمود.

چهارمین قهرمان غیر رسمی جهان فرانسوا آندره دانیکان فیلیدور نام دارد : سال ۱۷۲۶ میلادی در فرانسه متولد و سال ۱۷۹۵ در انگلستان وفات یافت.

فیلیدور علاوه بر استادی در شطرنج،از موسیقیدانان بزرگ دوران خود بشمار می رفت و زندگی او در شطرنج و موسیقی خلاصه می شد.او شاگرد لگال بهترین شطرنجباز فرانسه بود.او به پیادها و نقش ارزنده آنها اعتقاد خاصی داشت و می گفت پیاده ها روح شطرنج هستند  وی همچنین برای اولین بار در اروپا اقدام به انجام سه بازی چشم بسته به طور همزمان نمود.

پنجمین قهرمان غیر رسمی جهان لویی شارل لابوردونایس نام دارد : ،سال ۱۷۹۵ میلادی در فرانسه متولد و سال۱۸۴۰ در انگلستان وفات یافت.او هنگام مرگش فقیر ،تهیدست و مقروض بود به طوری که لوازم خانگی و حتی لباسهایش را فروخت تا بدهی خود را پرداخت نماید.

لابوردونایس شطرنج را از سال ۱۸۱۴فراگرفت و مرتب در کافه مشهور رژانس پاریس بازی می کرد و ظرف مدت دو سال بهترین بازیکن کافه شد و از سال ۱۸۲۱تا ۱۸۴۰ که فوت نمود،قویترین بازیکن اروپا بود و بازی های دو جانبه با بهترین شطرنجبازان کشورهای اروپایی انجام می داد و پیروز می شد.رقیب اصلی او الکساندر مک دونالد ایرلندی بود که در یک مسابقه دو جانبه ۸۵ بازی انجام دادند و لابوردونایس با ۴۵ برد ۲۷ باخت و ۱۳ مساوی پیروز شد.

 ششمین قهرمان غیر رسمی جهان هاوارد استانتون نام دارد : سال ۱۸۱۰ میلادی در انگلستان متولد شد و سال ۱۸۷۴ در گذشت.مدت کوتاهی به حرفه هنر پیشه ها پیوست،شکسپیر شناس بر جسته ای بود و مطالعات وسیعی در این زمینه داشت.
استانتون سال ۱۸۴۳ میلادی با شکست دادن سنت آمانت برترین شطرنجباز فرانسه،به حکومت صد ساله فرانسویان پایان داد و انگلستان یکه تاز شطرنج اروپا و جهان گردید و تا سال ۱۸۵۱ به عنوان قویترین شطرنجباز جهان شناخته شد.

هفتمین قهرمان غیر رسمی جهان آدولف آندرسن نام دارد: سال ۱۸۱۸میلادی در شهر وراستلاف واقع در جنوب غربی لهستان متولد شد و در سال ۱۸۷۹میلادی در سن ۶۰سالگی وفات یافت ودر زادگاهش به خاک سپرده شد.آدولف تبعه آلمان بود ولی بیشتر دوران عمرش را در شهر ورستلاف گذراند و با مادر و خواهرش زندگی می کرد و هرگز ازدواج نکرد.پس از پایان تحصیلات دبستان و دبیرستان وارد دانشگاه شد و در رشته فلسفه و ریاضیات فارغ التحصیل گردید و به تدریس ریاضیات در مدارس پرداخت.

وی انسانی آرام،با نزاکت و مورد احترام دیگران بود.زندگی متوسطی داشت و از طریق تدریس ریاضیات امرار معاش می کرد.از سن ۹سالگی شطرنج را از پدرش آموخت و از همان دوران چنان شیفته شطرنج شد که مدتی از تحصیل باز ماند.
او ابتدا به طرح مسائل شطرنج پرداخت و در مدت کوتاهی یکی از برترین طراحان مسائل شطرنج گردید و مجموعه ای از آثار او در سال ۱۸۴۲میلادی منتشر شد.در سال ۱۸۴۶زمانی که اولین مجله شطرنج در آلمان منتشر یافت،آندرسن یکی از نویسندگان برجسته آن بود.
بنیانگذار مکتب رمانتیک و شیفته قربانی دادن و بازی های پر هیجان بود.روش بازی او در این جمله خلاصه می شد(در صورت امکان قربانی و تهاجم ودر غیر آن باز هم تهاجم و قربانی)
آندرسن می گوید: زمانیکه نوجوان بودم کتاب ویلیام لوایز را مطالعه نمودم و ۵۰ بازی بین مک دونالد اسکاتلندی و لابوردونایس فرانسوی را تجزیه و تحلیل کردم و از این طریق استراتژی بازی شطرنج را یاد گرفتم.
اولین موفقیت شطرنجی او سال ۱۸۵۱میلادی در تونمنت لندن بود که بین ۱۶شطرنجباز قوی و سرشناس هم چون هنری برد،وایویل،کیزریتسکی،هورویتس،یوزف سن و استانتون، قهرمان شد و تا سال ۱۸۷۸میلادی در تمام تورنمنت ها شرکت کرد که نصف آنها را قهرمان شد.
سال ۱۸۵۸میلادی در پاریس با نتیجه ۷باخت ۲برد و ۲مساوی از پاول مورفی آمریکایی شکست خورد. دو بازی مشهور که از آندرسن به یادگار مانده یکی سال ۱۸۵۱میلادی در لندن با لیونل کیزریتسکی که بازی جاودانه لقب گرفت و دیگری سال ۱۸۵۳در برلین با پیردوسن آمانت که بازی همیشه بهار نامیده شد.

هشتمین قهرمان غیررسمی جهان پاول مورفی نام دارد : سال ۱۸۳۷میلادی در شهر نیواورلئان ایالت لوئیزیانا آمریکا متولد شد و در سال ۱۸۸۴میلادی در حالیکه بیش از ۴۷سال نداشت،جسم بی جان او را در وان حمام خانه اش پیدا کردند که فوت کرده بود وپزشکان علت مرگش را چنین نوشتن : مورفی پس از پیاده روی طولانی در روز،با بدن گرم وارد وان آب سرد شد و دچار سکته مغزی گردید و فوت کرد.جسد او در زادگاهش به خاک سپرده شد.

پاول مورفى ۸۴–۱۸۳۷

” غرور و اندوه شطرنج “

 به خاطر اینکه زندگی شطرنجی مورفی  کوتاه و تابناک بود(غرور و اندوه شطرنج)نامیده شد و به عنوان نابغه شطرنج شناخته شد.بی شک مورفى شطرنج باز بزرگى بود . اما وقتی جایگاه و مقام واقعى او با دیگران مقایسه می شود (حتى امروز بعد از گذشت نزدیک به صد سال از مرگش) ، این امر به صورت یک معما باقى می ماند
در میان تمام آنهائى که به عنوان بهترین شطرنج باز عصر خود شناخته شده اند ، او کوتاه ترین دوره زندگى فعال را داشت و هرگز رقیبى را ملاقات نکرد که او را تهدید به شکست کند . شهرت او نتیجه بیش از هفتاد و پنج بازى مهم و جدى و تعداد زیادى پیروزى هاى فی البداهه درخشان است .
مورفى (Morphy) زمانی که بیش از ۱۲ سال نداشت ، به خاطر مغلوب ساختن استاد “لوونتال” (Lowenthal) که براى شرکت در یک سرى مسابقات دوستانه از شهر زادگاه او ، نیواورلئان بازدید می کرد ، اعجوبه نامیده شد .
سپس در سال ۱۸۵۷ اتفاقى رخ داد که به گونه اى قابل توجه ، نام و مقام مورفى را زبانزد همه ساخت . این اتفاق ، اولین گردهمائى شطرنج در آمریکا بود که در نیویورک برگذار شد و خوشبختانه زمانى به وقوع پیوست که مورفى از لحاظ تکنیکى در شرایط مطلوبى به سر می برد .
نظیر چنین خوش شانسى هائى در زندگى بعضى از بازیکنان بزرگ دیگر از قبیل امانوئل لاسکر و بابی فیشر نیز پیش آمده است .
گردهمائى به عنوان یک سرى مسابقات ممتاز و عالى طبقه بندى شد و مورفى قبل از شکست “لوئیز پائلسن” با نتیجه ۶ بر ۲ در فینال ، بر هر سه رقیب اولش برترى یافت .

مورفی در مصاف با لوئیز پائلسن (نیویورک – ۱۸۵۷)

“پائلسن” (Paulsen) بعدها حقانیت خود را بعنوان یک بازیکن عالى و یک استراتژیست به اثبات رساند . یک قرن بعد ، بسیارى از ایده هاى او در مورد گشایش ها توسط استادان بزرگ مورد استفاده قرار گرفت . اینکه مورفى توانست این استاد دفاع را شکست دهد  شاید نشانه و دلیل بهترى از توانائى او نسبت به پیروزى فوق العاده تحسین برانگیزش بر “آندرسن” باشد .سال ۱۸۵۷میلادی در اولین تورنمنت کنگره شطرنج آمریکا که در شهر نیویورک برگزار شد، شرکت نمود و با وجود بازیکنان قوی و شناخته شده ای هم چون لوئیز پاولسن آلمانی و الکساندر میک،قهرمان تورنمنت گردید و همان سال به اروپا مسافرت نمود تا با هاوارد استانتون انگلیسی قهرمان اروپا مسابقه دهد که استانتون حاضر به انجان مسابقه نشد و مورفی در انگلستان و فرانسه با بازیکنان قوی اروپا مسابقه داد و همه آنها را مغلوب کرد که معروفترین آنها آدولف آندرسن آلمانی را با ۷برد ۲باخت و ۲تساوی شکست داد و به عنوان بهترین و قویترین شطرنجباز جهان شناخته شد.
موفقیت هاى مورفى نتیجه درک او از وضعیتهاى بسط یافته است . لزوم گسترش سریع مهره ها در گشایش هاى کلاسیک جناح شاه و بدست گرفتن ابتکار عمل با روشى صرفه جویانه بدون آنکه حرکات زائد و اتلاف وقت انجام دهد .
عموماً معاصران مورفى یا بدون برخوردارى از حمایت سیستم گشایشى دقیقى دست به حمله می زدند ، یا نوعى شطرنج نمایشى بازى می کردند که توام با حرکات نامربوط و زائد بود که موجب تاخیر در اجراى نقشه هایشان می شد . صرفه جوئى مورفى در اتلاف انرژى و میانه روى و اعتدال او در این مورد ، سادگى و روانى خاصى به بازى هاى او می بخشید . به همین سبب در هر مرحله دقیق‌ ترین حرکت را می یافت .

مورفی در برابر استاد لوونتال (لندن – ۱۸۵۸)
مشهورترین پیروزى مورفى در فاصله اجراى یک اپرا در مقابل دو مقام عالی مرتبه که حق مشورت داشتند انجام شد . این بازى مجلل ترین و آموزنده ترین بازى دوستانه در تمام طول تاریخ است .
مورفى در سال ۱۸۵۸ سفرى به اروپا کرد و تمام حریفانش را شکست داد و در کنار آن با نتیجه ۳-۸ بر آندرسن فائق آمد . آندرسن فاتح نخستین تورنمنت بین المللى در سال ۱۸۵۱ (لندن) بود .
قهرمان انگلستان استانتون ، از سعى و کوشش مورفى براى ترتیب یک مسابقه اجتناب کرد . در واقع براى استانتون بهترین دوران موفقیت سالهاى دهه ۱۸۴۰ بود و شکى وجود نداشت که اگر مسابقه اى انجام می گرفت مورفى برنده مسابقه بود .
مورفى بعد از کسب برترى بر معاصرانش ، به سرعت علاقه اش را به شطرنج از دست داد و از آن پس زندگیش بر اثر ابتلا به بیمارى روانى آسیب دید و این امر باعث پرهیزش از بازى براى ۱۵ سال باقیمانده از عمرش گردید .
اما مورفى چگونه می توانست در مقابل قهرمانان نسلهاى بعد بازى کند !؟

دانش راجع به گشایش بازى ها در فاصله سالهاى ۱۸۶۰ هنوز ابتدائى و ناقص بود و مورفى احتیاج به گذراندن یک دوره سخت آموزش تئوری هاى نوین براى پیدا کردن شانسى جهت مقابله با استادان بزرگ امروز داشت .
او مطمئناً قادر به فراگیرى سریع چنین آگاهى هائی بوده است . زیرا او تئورى هاى زمان خود را می دانسته و یکى از پیروزی هایش بر آندرسن با استفاده از واریانت “روى لوپز” به دست آمده است

غرور و اندوه شطرنج پاول مورفی
در کتاب معتبر “درجه بندى شطرنج بازان گذشته تا به حال” نوشته بتسفورد که شامل مقایسه بازى هاى استادان بزرگ امروزى و پیشینیان است ، “پروفسور آرپاد الو” (بنیانگذار سیستم درجه بین المللی) ، مورفى را با امتیاز ۲۶۹۰ ارزیابى می کند . امتیازى که در دوران فعلى کافى است او را در زمره بهترین شطرنج بازان جهان قرار دهد .
البته نسبت به این رای تردید زیادی وجود دارد . چرا که این راى بر اساس شمار اندکى از بازی هاى او بنا شده و بیمارى مورفى را که در نتایج بازیهاى او در بقیه عمرش موثر بوده ملحوظ نداشته ، در صورتیکه این موضوع درمورد “روبینشتاین” به حساب آمده است . اما این ارزیابى به لحاظ تحلیل مسابقات مورفى با آندرسن ، که خود از بازیکنان بزرگ تایید شده است از ارزش خاصى برخوردار است

آخرین عمل مورفى قبل از دست کشیدن مسابقات ، آوانس دادن یک پیاده و اعطاى بیشتر به هر بازیکن در دنیا بود .
جالب اینکه هیچ پیشنهادى براى گرفتن این آوانس وجود نداشت . امروز اگر چنین پیشنهادى توسط هر یک از استادان داده شود ، حادثه اى باور نکردنى است . نزدیکترین نمونه امروزى ، پیشنهاد آوانس یک اسب به هر بازیکن زن در جهان ، توسط اسطوره شطرنج جهان “بابی فیشر” بود . اما زمانى که مسئولین شطرنج روسیه ، اشتیاق خود را براى انجام مسابقه قهرمان بانوان جهان “نونا گاپرینداشویلى” با او با یک شرط بندى قابل توجه ابزار داشتند ، فیشر به سرعت پیشنهاد خود را پس گرفت .

<< قهرمانان رسمی شطرنج جهان >>

مسابقات رسمی قهرمانی جهان از سال ۱۸۸۶ با مسابقات دو جانبه ( مچ ) اشتاینیتز – زوکرتورت آغاز شد . از سال ۱۸۸۶ تا امروز( ۲۰۱۳ ) ۱۲۷ سال گذشته است و در طی این مدت تنها ۱۵ نفر موفق شده اند به افتخار قهرمانی جهان دست یابند که این واقعیت گویای آن است که اهمیت و دشواری رسیدن به قهرمانی جهان در شطرنج با هیچ رشته ورزشی دیگری قابل قیاس نیست . 

۱- ویلهلم اشتاینیتز (۱۸۳۶- ۱۹۰۰)Steinitz : این شطرنج باز اتریشی ازسال ۱۸۶۶ که اندرسون را شکست داد ، قوی ترین شطرنج باز جهان شناخته شد ، اما پس از شکست دادن زوکرتورت در سال ۱۸۸۶با نتیجه ۵/۷ – ۵/۱۲( در حالی که در ابتدا ۱-۴ عقب بود ! ) به عنوان قهرمان رسمی شطرنج جهان دست یافت و این عنوان را ۸ سال حفظ نمود . اشتاینیتز پایه گذار اصول پایه بازی استراتژیک و مکتب کلاسیک شطرنج می باشد و در بازیهایش بارها نشان داده است که چگونه می توان با افزودن برتری های جزئی بازی را به سمت پیروزی هدایت کرد .

۲- امانوئل لاسکر ( ۱۸۶۸- ۱۹۴۱ )Lasker : در سال ۱۸۹۴ با شکست دادن اشتاینتیز قهرمان جهان شد و این عنوان را تا سال ۱۹۲۱ به مدت ۲۷ سال حفظ کرد ! امانوئل لاسکر آلمانی دارای مدرک دکترای ریاضی و از دوستان آلبرت اینشتین بود . قدرت اصلی لاسکر در استراتژی قوی ، تکنیک آخر بازی فوق العاده ، قدرت جنگندگی بالا ،خونسردی فراوان در وضعیتهای دشوار و روانشناسی قوی او بود.

۳- خوزه رائول کاپابلانکا ( ۱۸۸۸- ۱۹۴۲) Capablanca: این نابغه کوبایی در چهار سالگی شطرنج را آموخت و از هشت سالگی وارد مسابقات رسمی شد . کاپابلانکا ۶ سال عنوان قهرمانی جهان را حفظ کرد. بدون شک کاپابلانکا یکی از قوی ترین قهرمانان جهان است . شطرنج بازی کامل با درک یوزیسیونی بالا ، دیدتاکتیکی عالی و تکنیک قوی در آخر بازی ، قهرمانانی همچون اسمیسلوف فیشر و کارپوف را می توان دنباله رو سبک کاپابلانکا نامید . کتاب آموزشی مراحل سه گانه شطرنج نوشته کاپابلانکا به فارسی ترجمه شده است .

۴- الکساندر آلخین Alekhine(1946-1893 : در روسیه متولد شد ، اما بعد از انقلاب روسیه تابعیت فرانسه را پذیرفت.در سال ۱۹۲۷ در یکی از طولانی ترین مسابقات قهرمانی جهان پس از ۳۴بازی کاپابلانکا را با نتیجه ۶ برد ،۳باخت و ۱۵ تساوی شکست داد . آلخین عنوان خود را تا سال ۱۹۳۵ حفظ نمود در این سال به ایوه باخت اما ۲ سال بعد در مسابقه انتقامی عنوانش را پس گرفت . آلخین تنها شطرنج بازی است که تا لحظه مرگ قهرمان جهان بود . خلاق ترین شطرنج باز تاریخ در سال ۱۹۴۶ در لیسبون و در کنار صفحه شطرنج از دنیا رفت ! سبک بازی دینامیک گری کاسپاروف و میخائیل تال بیش از هر شطرنج بازی به آلخین نزدیک است .
آلخین دارای مدرک دکترا در رشته حقوق بود . آلخین درسال۱۹۳۳ موفق شد با ۳۲ نفر یک مسابقه سیمولتانه ( همزمان ) چشم بسته را بازی کند . ( بدون اینکه به صفحه نگاه کند با ۳۲ نفر بر روی ۳۲ صفحه مسابقه داد ) که در آن زمان یک رکورد محسوب می شد . ( رکورد مسابقه سیمولتانه چشم بسته متعلق به یانوش فلش از مجارستان است که در سال ۱۹۶۰ با ۵۲ نفر به طور همزمان مسابقه داد ) کتاب بهترین بازیهای من نوشته آلخین به فارسی ترجمه شده است .

۵- ماکس ایوه ( ۱۹۸۱-۱۹۰۱) Euwe : در سال ۱۹۳۵ با یک امتیاز اختلاف آلخین را شکست داد ، اما ۲سال بعد عنوانش را به او واگذار کرد . کتاب «راه استادی در شطرنج » از این شطرنج باز هلندی که در زمان خود از برجسته ترین تئوریسین های شروع بازی به حساب می آمد ، به زبان فارسی ترجمه شده است . ایوه در سال ۱۹۲۳ موفق به اخذ مدرک دکترا در رشته ریاضی شد و در سال ۱۹۷۰ به عنوان رئیس فدراسیون جهانی شطرنج برگزیده شد .

۶- میخائیل باتوینیک( Botvinnik (1995 – 1911 : با توینیک اولین قهرمان شطرنج شوروی و پایه گذار مکتب شطرنج این کشور می باشد . کارپوف و کاسپاروف از شاگردان مدرسه شطرنج باتوینیک ، هستند از سال ۱۹۴۶ که باتوینیک به مقام قهرمانی جهان رسید تا به امروز تنها یک شطرنج باز غیرروس (بابی فیشر به مدت ۳ سال ) موفق به رسیدن به مقام قهرمانی جهان شده است . قرار بود که مسابقه دو جانبه آلخین – باتوینیک در سال۱۹۴۶ برگزار شود که به دلیل فوت آلخین انجام نشد. فدراسیون جهانی شطرنج از ۵ شطرنج باز برتر آن زمان ( باتوینیک ، اسمیسلوف ، ایوه ، کرس و رشفسکی ) دعوت کرد تا در یک تورنمنت به مصاف هم بروند که باتوینک با قاطعیت به قهرمانی جهان دست یافت . باتوینیک در سالهای ۱۹۵۷ و ۱۹۶۱ قهرمانی جهان را به ترتیب به اسمیسلوف و تال واگذار کرد ، ولی در هر دو بار یک سال بعد در مسابقه انتقامی عنوانش را پس گرفت . نهایتاً پس از آنکه در سال ۱۹۶۳ عنوانش را مقابل پطروسیان از دست داد ، با توجه به لغو امکان مسابقه انتقامی از سوی فدراسیون جهانی شطرنج دیگر در عرصه قهرمانی جهان حاضر نشد . با توینیک دارای مدرک دکترا در رشته مهندسی الکترونیک بود .

۷- واسیلی اسمیسلوف ( ۲۰۱۰ – ۱۹۲۱) Smyslov : در چهار سالگی شطرنج را از پدرش آموخت . در سال ۱۹۵۷ باتوینیک را شکست داد ، اما سال بعد عنوانش را از دست داد . اسمیسلوف دارای قدرت تاکتیکی ، معلومات شروع بازی و تکنیک آخر بازی بالا بود .

۸- میخائیل تال ( ۱۹۹۲-۱۹۳۶) Tal: معروف به ” جادوگر ریگا ” تهاجمی ترین شطرنج باز تاریخ به حساب می آید . تال در سال ۱۹۶۰ باتوینیک را شکست داد ، اما یک سال بعد در حالی که از بیماری کلیوی رنج می برد ، قهرمانی جهان را دوباره به باتوینیک واگذار کرد . تال در سن ۵۶ سالگی به دلیل ناراحتی مزمن کلیوی از دنیا رفت .

۹- تیگران پطروسیان (۱۹۸۴-۱۹۲۹)Petrosian: شطرنج باز ارمنی که در تفلیس گرجستان متولد شد به دلیل سبک بازی بسیار محکمش به تیگران آهنین معروف شد . در سال ۱۹۶۳ باتوینیک را شکست داد و قهرمان جهان شد . سه سال بعد از عنوانش دربرابر اسپاسکی دفاع کرد ، اما در سال ۱۹۶۹ عنوانش را به اسپاسکی واگذار کرد .

۱۰- اسپاسکی ( ۱۹۳۷ ) Spassky : متولد لنینگراد که آثار نبوغ در بازیهای نوجوانی وی مشخص است . در سال ۱۹۶۹ قهرمان جهان شد ، و سه سال بعد درسال ۱۹۷۲ در جنجالی ترین مچ قهرمانی جهان ، عنوانش را به بابی فیشر آمریکایی واگذار کرد . اسپاسکی اگر از نظر روحی شخصیت محکم تری داشت ، می توانست سالهای بیشتری قهرمان جهان بماند . او اکنون تبعه فرانسه است .

11- رابرت جیمز(بابی)فیشر( ۲۰۰۸ – ۱۹۴۳) Fischer : جنجالیترین شطرنجباز همه ادوار و قهرمان افسانه ای شطرنج جهان !!  از شش سالگی شطرنج را آموخت . در سیزده سالگی دریکی از درخشان ترین بازیهای تاریخ شطرنج «برن» را شکست داد . در چهارده سالگی قهرمان آمریکا ودر ۱۵ سالگی استاد بزرگ شد . کار بزرگی که فیشر در شطرنج جهان انجام داد این بود که در مسابقاتی که اکثر شطرنج بازان حاضر در آن روس بودند ، توانست بالاتر از روسها قرار بگیرد(روسها در بعضی از مسابقات تحت فشار مأموران امنیتی شوروی ناچار به تبانی با یکدیگر بودند).مسابقه مقدماتی قهرمانی جهان در سال ۱۹۷۱ به پیشنهاد فیشر به روش حذفی انجام شد.فیشر با نتایج باور نکردنی ۰-۶ تایمانوف و لارسن و با نتیجه ۶/۵ بر ۲/۵  تیگران پطروسیان را شکست داد تا به فینال قهرمانی جهان راه یابد. مسابقه قهرمانی جهان ۱۹۷۲ فیشر-اسپاسکی بیش از آنکه یک مسابقه شطرنج باشد ، صحنه نبرد سیاسی غرب و شرق بود . فیشر تا اواخر عمر خود همواره در شطرنج جنجال ساز بود ” در سال ۱۹۷۵ او به دلیل برآورده نشدن خواسته های فراوان و بعضاً غیر منطقی خود از سوی فدراسیون جهانی ، حاضر به مبارزه با کاریوف نشد و قهرمانی جهان را از دست داد .

12- آناتولی کارپوف (۱۹۵۱)  Karpov : شطرنج را از چهار سالگی آموخت . هنگامی که در ۱۲ سالگی به مدرسه شطرنج با توینیک وارد شد ، باتوینیک درباره او گفت : « او هیچ چیز از شطرنج نمی فهمد » اما به مرور زمان تحت تعلیمات باتوینیک ، کارپوف پیشرفت فراوانی کرد . در سال ۱۹۶۹ در ۱۸ سالگی به عنوان قهرمان جوانان جهان و در سال ۱۹۷۵ به عنوان قهرمانی جهان دست یافت . پس از ۱۰ سال حفظ این عنوان ، در سال ۱۹۸۵ در برابر کاسپاروف شکست خورد . کارپوف در سال ۱۹۷۸ به عنوان مرد سال ورزش شوروی شناخته شد . در شطرنج به کارپف لقب “مار بوآ ” داده شده است !!!

13- گری کاسپاروف Kasparov(1963  : در باکو از پدری آذربایجانی و مادری ارمنی به دنیا آمد . در ۶ سالگی شطرنج را آموخت و در هفت سالگی به تیم کانون پیشاهنگان باکو و در دوره نوجوانی به مدرسه شطرنج باتوینیک راه یافت.بانوینیک درباره کاسپاروف گفته بود:«آینده شطرنج جهان در دستان این پسر بچه است.» در سیزده سالگی قهرمان جوانان شوروی شد . در شانزده سالگی به عنوان استاد بین المللی ودر هفده سالگی به عنوان استاد بزرگی دست یافت . در سال ۱۹۸۴ به عنوان مدعی قهرمانی جهان مقابل کارپوف ایستاد ، اما این رویارویی پس از ۴۸ بازی نیمه تمام ماند . در سال ۱۹۸۵ یک بار دیگر کارپوف و کاسپاروف رو در روی هم قرار گرفتند که کاسپاروف با ۵ برد ، سه باخت و ۱۶ مساوی کارپوف را شکست داد و قهرمان جهان شد . کاسپاروف از سال ۱۹۹۲ دیگر حاضر نشد تحت نظر فدراسیون جهانی شطرنج در مسابقات شرکت کند و یک سری مسابقات قهرمانی جهان موازی با فدراسیون جهانی شطرنج را برگزار نمود . کاسپاروف در سال۲۰۰۰ عنوان خود را مقابل کرامنیک از دست داد و در سال ۲۰۰۵ پس از فتح تورنمنت معتبر لینارس و در حالی که همچنان با اختلاف فاحش نسبت به سایرین در صدر لیست ریتینگ بین المللی قرار داشت ،از شطرنج حرفه ای خداحافظی کرد . وی اخیراً به عنوان منتقد جدی پوتین در عرصه سیاست روسیه ظاهر شده است . کاسپاروف را بسیاری از کارشناسان ، قوی ترین شطرنج باز تاریخ می دانند .کاسپاروف شطرنج بازی است کامل با درک بالا از وضعیتهای دینامیک ، معلومات شروع بازی و قدرت محاسبه بالا.بزرگترین تفاوت کاسپاروف،کرامنیک و قهرمانان بعدی جهان با پیشینیانشان استفاده از کامپیوتر جهت تدارکات پیش از بازی می باشد.

۱۴- ولادیمیر کرامنیک  ( ۱۹۷۵ ) Vlademir Kramnik  : استاد بزرگ شطرنج اهل روسیه  ” وی در سال ۱۹۹۲ هنگامی که فقط ۱۶ سال سن داشت و هنوز درجه استاد بزرگی را کسب نکرده بود به عضویت تیم ملی روسیه برای شرکت در المپیاد جهانی شطرنج مانیل درآمد. موفقیت او در آن مسابقات نوید آینده درخشانش را می‌داد .پیروزی او در مقابل گری کاسپارف در مسابقه‌ای که اکتبر سال ۲۰۰۰ در استودیو ریور ساید لندن با حمایت مالی کمپانی Brain Games.net برگزار شد او را  صاحب عنوان قهرمان سنتی شطرنج جهان ساخت.
موفقیت او در آن مسابقه در شرایطی به دست آمد که او با دو پیروزی در بازیهای دوم و پانزدهم و مساوی در بقیه مسابقات برای اولین بار بدون حتی یک باخت قهرمانی را از چنگ مدافع عنوان قهرمانی  همچون کاسپاروف  ربود !!

۱۵- ویسواناتان آناند ( Anand (1969 : ویسواناتان آناند: (زاده ۱۱ دسامبر ۱۹۶۹ در چنای) استاد بزرگ شطرنج اهل هندوستان و قهرمان فعلی شطرنج جهان است که این عنوان را در سال ۲۰۱۲ با پیروزی در تورنمنت قهرمانی جهان فیده در برابر بوریس گلفاند بدست آورد. هم چنین او در سال ۲۰۰۸ با شکست ولادیمر کرامنیک به این مهم دست یافته بود.آناند یکی از ۴ شطرنجبازی است که به ریتینگ بالاتر از ۲۸۰۰ رسیده است، آخرین ریتینگ وی ۲۷۸۰ در جولای ۲۰۱۲ بوده که او را در رده ششم دنیا قرار داده است. او یکی از تنها ۷ شطرنجبازی است که به ریتینگ بالاتر از ۲۸۰۰ رسیده است. (به همراه بابی فیشر، گری کاسپاروف، لئون آرونیان، ولادیمر کرامنیک، وسلین توپالوف، مگنوس کارلسن)

آناند نخستین شطرنجباز از کشوری آسیایی است که قهرمان شطرنج جهان شده و در سال ۱۹۹۳ اولین شطرنجباز از کشوری آسیایی بود که به مسابقه قهرمانی شطرنج جهان (در برابر گری کاسپاروف) راه یافت. او در ۱۴ سالگی جوان ترین استاد بین المللی شطرنج هند شد و در ۱۶ سالگی جوانترین قهرمان شطرنج این کشور شد. در سال ۱۹۸۷ نخستین شطرنجباز هندی شد که به عنوان قهرمان شطرنج جوانان جهان می رسد و یک سال بعد اولین استاد بزرگ تاریخ شطرنج این کشور شد.